Tüzüğümüz

• 
• 

Kısım I - Genel Esaslar

Partinin Amacı
Madde 2. Partinin gayesi programında yazılı hususları gerçekleştirmektir.
Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ndeki kriterlerin, bireysel hak ve hürriyetlerin çağdaş anlamda uygulanması için gayret gösterir.
Milletin huzur, saadet ve özgürlüğünü, refah ve itibarını artırmaya gayret eder.
Adaletin mülkün temeli olduğu ilkesi doğrultusunda gerçek bir hukuk devletinin oluşmasını hedefler.

 

 

Kısım II - Parti Üyeliği

Üye Olma Şartları
Madde 3. Partiye üye olmak isteyenlerin Siyasi Partiler Kanunundaki üyelik şartlarını haiz olmaları gerekir. Bunun için;

-Partinin programı ve tüzüğünü benimsediğini ve bu çerçevede siyasi faaliyette bulunacağını yazılı bir beyanla bildirmek,
-Partiye belli bir aidat ödemeyi taahhüt etmek,
-Türk vatandaşı olmak,
-18 yaşını doldurmuş olmak,
-Siyasi Partiler Kanununun 11. Maddesindeki yasakları olmamak,
-Başka bir partinin üyesi olmamak,

şartıyla partiye üye olabilirler.
Ayrıca Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimleri ile mahalli idarelerin seçimlerinde aday olarak seçimi kazananlar da parti üyesi olmuş olurlar.

Üyeliğe Kayıt
Madde 4. Partiye üye olmak isteyenlerin Giriş Beyannamesini doldurarak imzalamaları ve iki partilinin de bu beyannameyi imzalamak suretiyle üye olacak şahsı tezkiye etmeleri gerekir.
Üyelik müracaatları ilçe yönetim kuruluna yapılır.
İlçe yönetim kurulu müracaatları değerlendirir. Parti tüzük ve programına uygunsuz davranışları olanlar üyeliğe kabul edilmezler. Üyeliği kabul edilmeyen kişinin bir hafta içinde il yönetim kuruluna itiraz hakkı vardır. İl yönetim kurulu bu itirazı 10 gün içinde karara bağlar. Bu karar kesindir. İl yönetim kurulu bu süre içinde ilgilinin talebine olumlu bir cevap vermezse itiraz kabul edilmemiş olur.
Üyeliğe kabul edilenler sırayla üye kayıt defterine kaydedilirler. Üyeler ancak oturduğu yerin bağlı olduğu ilçede kaydolabilirler. İkamet değişikliği olması halinde üye kaydının o ilçeye nakledilmesini talep eder. Birden fazla ilçede üye kaydı olamaz.
Genel İdare Kurulu gerek gördüğü takdirde bir ilçenin üye kayıtlarının tamamını iptal ederek yeniden üye kaydı yapılmasına karar verebilir.
Üyeliğe kabul edilenlerin kimlik kartları Parti Genel Merkezi tarafından düzenlenen örneğe uygun olarak ilçe başkanlığınca verilir.
İkametgah değiştirenlerin üye kimlik kartları da değiştirilir.
Kadın ve Gençlik Kolları üye kayıtları da yukarıda belirtildiği şekilde olur.

Genel Merkezin Üye Kayıt Yetkisi
Madde 5. Partiye girmek isteyen TBMM üyelerinin partiye girişlerine Genel İdare Kurulu karar verir. Genel İdare Kurulu’nun partiye girişine karar verdiği milletvekilinin evrakı talep ettiği ilçeye gönderilir. Ve o ilçede kaydı yapılır. İlçe Yönetim Kurulunun bir itirazı olursa gerekçeleriyle birlikte Genel İdare Kurulu’na bildirilmek üzere İl Yönetim Kuruluna yazıyla bildirir. Genel İdare Kurulu’nun değerlendirme sonunda verdiği karar kesindir.

Üyeliğin Sona Ermesi
Madde 6. Üyeliğin sona ermesi aşağıda sayılan hallerde gerçekleşir.
-İstifa,
-Ölüm,
-Başka bir partide görev alma veya üye olma,
-Siyasi Partiler Kanunu ve Parti Tüzüğündeki şartları haiz olmadıklarının ortaya çıkması,
-Disiplin Kurulları kararlarıyla Partiden ihraç edilme,
-Kanun ve tüzük gereği üyelikten düşme,

Herhangi bir sebeple kaydı silinen üyeye bu karar yazıyla bildirilir. Kaydı silinen üye 15 gün içinde İl İdare Heyetine itiraz edebilir. İl İdare Heyetinin 15 gün içinde karar vermesi ve bu kararı ilgiliye yazıyla bildirmesi gerekir. İlgili 7 gün içinde Genel İdare Kurulu’na itiraz edebilir. Genel İdare Kurulu’nun vereceği karar kesindir.

Partiye Yeniden Kayıt ve Kabul
Madde 7. Kurucular Kurulu, Genel İdare Kurulu Üyeleri, Danışma Meclisi Üyeleri, Milletvekilleri, Merkez Disiplin Kurulu Üyeleri, İl Başkanları ve Belediye Başkanlarının hangi sebeple olursa olsun partiyle ilişkileri kesildikten sonra tekrar partiye kayıt ve kabullerine ilgilinin müracaatı üzerine Genel İdare Kurulu karar verir. Bu karar kesindir.
Bunun dışındaki üyelerin partiye kayıt ve kabulüne, ilgilinin kaydının silindiği ilçenin görüşü alınarak, İl İdare Kurulu karar verir. Bu karar kesindir.
 
Üyelerin Yükümlülükleri
Madde 8. Parti üyeleri;
-Karşılıklı sevgi ve saygı içinde, güçlü bir inançla, her bakımdan iyi yetişme ve doğru bilgi sahibi olma gayretinde olurlar.
-Toplumun yararı için kendilerinden fedakarlık ederek, şahsi çıkar gözetmeden milletin yararına olacak şekilde, hiç kimsenin hukukuna tecavüz etmeden, birlikte çalıştığı arkadaşlarıyla ihtilaf ve çekişmeye girmeden, diğer çalışma arkadaşlarıyla beraber ekip çalışmasına uygun şekilde, uyumlu, hoşgörülü ve güzel ahlak kurallarına uygun olarak çalışırlar.
-Dedikodu, haset, kibir, kin, gıybet ve iftira gibi kötü ahlaktan uzak, kendilerine verilen görevi en güzel şekilde ve titizlikle yaparlar.
-Parti çalışmalarında arkadaşlarıyla istişare ederler, parti kademelerinin hiyerarşik düzeni içinde verilen talimatları yerine getirirler.
-Birlikte çalıştıkları başkanın talimatlarını severek uygularlar.
-Partisine ve liderine gönülden bağlı vefalı olurlar,
-Arkadaşlarında hata ve kusur aramazlar,
-Partisiyle ve birlikte hizmet yaptığı arkadaşlarıyla memnuniyet duyduklarını her halleriyle belli ederler.
-Olgun insan olmayı hedeflerler,
-Herkesin huzur, barış ve kardeşlik içinde ağız tadıyla yaşayacağı, birbirini sevip sayan, yüce ahlaki değerlerle süslenmiş bir toplumun oluşması için bütün güçleriyle çalışırlar.

 

Kısım III - 1. Teşkilatlar

 

Parti Teşkilatı
Madde 9. Parti teşkilatı aşağıdaki kademelerden oluşur.

-Esas Kuruluşlar (Temel Teşkilatlar)
-Yan Kuruluşlar
-Yurt içi ve Yurt Dışı Temsilcilikleri
I. Esas Kuruluşlar (Temel Teşkilatlar)

1. Merkez Teşkilatı
a. Büyük Kongre
b. Genel Başkan
c. Genel İdare Kurulu
d. Başkanlık Divanı
e. Yüksek Disiplin Kurulu
f. Parti Danışma Meclisi

2. İl Teşkilatı
a. İl Kongresi
b. İl Başkanı
c. İl Yönetim Kurulu
d. İl Disiplin Kurulu

3. İlçe Teşkilatı
a. İlçe Kongresi
b. İlçe Başkanı
c. İlçe Yönetim Kurulu

4. Belde Teşkilatı
a. Belde Başkanı
b. Belde Yönetim Kurulu

5. Gruplar
a. TBMM Grubu
b. İl Genel Meclisi Grubu
c. Belediye Meclisi Grubu
Bütün teşkilatlar Genel Merkezin karar ve talimatlarına uymak zorunda olduğu gibi her kademedeki teşkilat da bir üst kademedeki teşkilatın karar ve talimatlarına uymak zorundadır.

II. Yan Kuruluşlar
-Kadın Kolları
-Gençlik Kolları
-Uygun görülen yerlerde Genel İdare Kurulu kararı ile hangi teşkilat kademesine bağlı olarak çalışacağı belirlenen diğer yan kuruluşlar.

III. Yurt içi ve Yurt Dışı Temsilcilikleri

1. Yurt içi Temsilcilikleri
- Köy ve Mahalle Temsilcilikleri
- Sandık Bölgesi Temsilcilikleri

2. Yurt Dışı Temsilcilikleri
- Vatandaşlarımızın yoğun olduğu ülkelerdeki temsilcilikler
- Milli menfaatlerimiz açısından o ülkede Türkiye’nin doğru tanıtımının yapılması gereken yerlerde kurulan temsilcilikler

Kısım III - 2. Kongreler

Büyük Kongre
Madde 10. Büyük Kongre Partinin en yüksek karar organıdır, seçilmiş ve tabii üyelerden oluşur.
-Tabii Üyeler (Delegeler)
-Parti Genel Başkanı
-Parti Genel İdare Kurulu Üyeleri
-Yüksek Disiplin Kurulu Üyeleri
-Partili Bakanlar ve Milletvekilleri
-Partinin kurucu üyelerinden oluşur.
Seçilmiş Üyeler (Delegeler)
Seçilmiş üyeler TBMM üye tam sayısının iki katı kadardır. Her ilde o ilin milletvekili sayısının iki katı kadar üye il kongresinde seçilir. Tabii üyeler delege seçimlerine girmezler.
İlk Büyük Kongre kuruluştan sonraki iki yıl içinde yapılır.
Bu kongreyi toplama görevi Parti Kurucular Kurulunundur. Parti üyeliği sona eren kurucuların Büyük Kongrenin tabii üyelikleri de düşer.
Büyük Kongrenin yapılmasına kadar Kurucular Kurulu Büyük Kongrenin yetkilerine sahiptir.

Büyük Kongrenin Yetkileri
Madde 11. Büyük Kongrenin görev ve yetkileri şunlardır:
-Parti Genel Başkanını, Genel İdare Kurulu’nun Asil ve Yedek Üyelerini, Yüksek Disiplin Kurulunun Asil ve Yedek Üyelerini gizli oyla seçmek,
-Partinin Tüzük ve programında değişiklik yapmak,
-Partinin gelir.gider hesabını, Genel İdare Kurulunun faaliyetlerini kabul veya reddetmek,
-Kanunlar, parti tüzük ve programı çerçevesinde toplumu ve devleti ilgilendiren konularda, kamu faaliyetleri hakkında genel nitelikte temenni mahiyetinde veya bağlayıcı kararlar almak,
-Partinin genel politikası hakkında genel nitelikte olmak şartıyla temenni mahiyetinde veya bağlayıcı kararlar almak,
-Kanunların veya parti tüzüğünün gösterdiği yönde diğer konularda kararlar almak,
-Partinin kapatılmasına veya bir başka partiyle birleşmesine ve böylece hukuki varlığı sona erecek partinin mallarının tasfiye veya intikal şekline dair karar vermek.

Büyük Kongrenin Toplantısı ve Gündemi
Madde 12.
a. Olağan toplantılar
Büyük Kongrenin olağan toplantıları, Genel İdare Kurulu tarafından tespit edilen gündem, yer ve tarihte yapılır. Bu süre iki yıldan az, üç yıldan fazla olmaz.
Büyük Kongrenin gündemini Genel İdare Kurulu tespit eder. Büyük Kongre alışılmış usullerle delegelere duyurulur.
İlan edilen tarihte çoğunluk sağlanamadığı takdirde ikinci toplantı 15 gün sonra tercihen aynı yerde, toplantı salonu müsait değilse
Genel İdare Kurulu’nca tespit edilecek uygun bir yerde yapılır. Bu husus delegelere aynı usulle duyurulur.

b. Olağanüstü toplantılar
Olağanüstü Büyük Kongre, Genel Başkan veya Genel İdare Kurulunun veya Büyük Kongre delegelerinin en az beşte birinin imzaları noterlikçe onaylı yazılı istemleri üzerine yapılabilir. Olağanüstü kongreler belli bir gündemle toplanır, gündemi toplantı talebinde bulunanlar tespit eder. Olağanüstü kongrelerde gündem harici bir şey görüşülemez. Olağanüstü Kongrenin yapılması Büyük Kongre delegeleri tarafından istenmişse bu olağanüstü kongrede seçim Maddesinin gündemde yer alması için, talebin delege tamsayısının üçte ikisinin “imzaları noterlikçe onaylı” müracaatı gerekir. Kongrenin yapılacağı yer ve tarihi Genel İdare Kurulu il teşkilatlarıyla istişare ederek tespit eder.

Büyük Kongrenin Açılışı
Madde 13. Büyük Kongre toplantı yeter sayısı üye tamsayısının yarıdan bir fazlasıdır. Bu sayı sağlandığı takdirde Büyük Kongre Genel Başkan veya Genel Başkanın görevlendireceği bir Genel İdare Kurulu üyesi tarafından açılır.
Büyük Kongre, gündeme geçmeden önce bir başkan yeteri kadar Başkan Yardımcısı ve Katip Üyeyi işaret oyuyla seçer.
Kongre Divanı Gündemi uygulamak, toplantıyı düzen içinde yürütmek, düzeni bozanlara karşı müeyyide uygulamak, gerekirse toplantıdan çıkarmak, toplantı tutanağını düzenlemek ve imza etmekle görevlidir. Kararlarını salt çoğunlukla verir. Oyların eşitliği halinde Başkanın görüşü yönünde uygulama yapılır.
Büyük Kongrenin toplanması için gerekli çoğunluk bulunamazsa toplantı 15 gün sonra aynı gündemle ve katılan delegelerle yapılır.

Büyük Kongre Çalışmaları
Madde 14. Büyük Kongre çalışmalarını gündemindeki sırayla yürütür. Gündem Maddelerinin sırası delegelerin çoğunluğunun kararıyla değiştirilebilir. Kanunlara, parti program ve tüzüğüne aykırı olmayan konuların Büyük Kongre gündemine ilave edilmesine delegelerin onda birinin teklifi ve hazır bulunanların salt çoğunluğu ile karar verilir.
Kanunlar Parti Program ve Tüzüğü veya parti politikası ile ilgili konularda karar almak üzere değişiklik tekliflerinin, Genel Başkan, Genel İdare Kurulu veya Büyük Kongre üyelerinin üçte biri tarafından verilmesi zorunludur. Bu tekliflerin karara bağlanması için Büyük Kongre’de seçilecek bir komisyonda görüşüldükten sonra komisyon raporuyla birlikte kongrede müzakere edilmesi ve üye tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla kabul edilmesi gerekir.
Büyük Kongre gündemi kesinleştikten sonra Genel İdare Kurulu Faaliyet Raporu ve hesap raporu okunur. Bu raporlar ayrı ayrı müzakere edilebileceği gibi birlikte de müzakere edilebilirler.
Büyük Kongre gerek gördüğü konularda inceleme yaptırmak için komisyonlar kurar. Bu komisyonların kurulmasına işaret oyuyla karar verilir.
Hesapları incelemek için kurulan Hesapları Tetkik Komisyonu’nun Raporu öncelikle okunup görüşülür.
Büyük Kongrede söz isteyenlere sırasıyla söz verilir. Genel Başkan ve Genel İdare Kurulu üyelerinin birinci öncelikle söz alma hakkı vardır. Komisyon başkan ve sözcülerine de söz vermede öncelik tanınır.
Görüşmeler sırasında toplantı düzenini sağlamak için Kongre Başkanı bu düzeni bozanlara sözlü uyarıda bulunur. İkinci uyarıdan sonra da aynı davranışı devam ettirenleri salondan dışarı çıkarır.
Genel İdare Kurulu Üyeleri kendi üyesi oldukları kurulun faaliyetleri aleyhinde konuşma yapamazlar. Aksi davranışta bulunanlar hakkında disiplin kovuşturması yapılır.
Genel İdare Kurulu konuşmacıların soru ve tenkitlerine cevap vermede birinci önceliğe sahiptir.
Başkan konuşma sırasında konu dışına çıkanları uyarır. Bu uyarıya rağmen konuya dönmemekte direnenlerin konuşması kesilir.
Kongre Başkanı Kongrenin Kanunlar içerisinde yürütülmesi için özen gösterir. Değerlendirilmesi Kongre Başkanlık Divanı tarafından yapılarak, mecbur kalınırsa suç niteliğinde söz ve fiillere devam edenleri Kongre Başkanı Kongre salonundan çıkarabilmek için kongreye ara verebilir, dinleyicilerin belli bölümünü veya tamamını boşaltabilir.
Müzakereler tamamlandıktan sonra Genel İdare Kurulu faaliyet raporu ve hesapları tetkik komisyonu raporu oylanır. Kabul halinde Genel İdare Kurulu ibra edilmiş olur.
Büyük Kongre’de yapılacak seçimler Tüzüğün 19’uncu Maddesine göre yapılır.

İl ve İlçe Kongreleri
Madde 15. İl ve ilçe olağan kongreleri bir üst kademe parti teşkilatının uygun görmesi ile belirlenecek yer ve tarihte yapılır. Bu süre 2 yıldan az, 3 yıldan fazla olamaz.
Gerekli hallerde bir üst kademe yönetim kurulları bu tarihleri doğrudan doğruya tespit edebilirler ve değiştirebilirler.
İl ve İlçe Kongrelerinin tarih, saat, yer ve gündemi alışılmış usullerle delegelere duyurulur. Bu duyurunun gazeteyle yapılma mecburiyeti yoktur.
İl ve İlçe Olağanüstü Kongreleri üst yönetim kurulunun kararıyla veya delegelerden beşte birinin isteği ve il ve ilçe başkanının çağrısıyla toplanır. Olağanüstü toplantı delegelerin beşte birinin isteği üzerine yapılacaksa, il ve ilçe başkanı alt kademe teşkilatlarının da görüşünü alarak, kongre yapılacak yeri, tarihi tespit eder.
İl ve İlçe Olağanüstü Kongreleri Tüzüğün 12’inci Maddesinde belirtilen usule göre yapılır. Bu kongrelerin gündemi Kongreyi isteyenlerce düzenlenir. Kongrede gündem dışı başka hiçbir konu görüşülemez.
İl ve İlçe Olağan Kongrelerinin toplantı nisabı delege tam sayısının 10’da biridir. Kararlar hazır bulunanların çoğunluğu ile verilir.
Bütün parti teşkilatı kademelerinin kongreleri bu tüzükte belirtilen usullere göre yapılır.

İl Kongreleri
Madde 16. İl Kongreleri, ilçe kongrelerinde tüzüğe göre seçilen delegelerle tabii delegelerden meydana gelir. Seçilmiş delege sayısı 600’ü geçemez. Her ilçeden gelecek delege sayısı ilçe nüfusunun il nüfusuna bölünmesi neticesi çıkan rakamla 600'ün çarpılması ile elde edilir. Toplam sayı 600’ü geçmemek üzere kûsurlar tamamlanır.

İl Kongresi Tabii Delegeleri
Madde 17. Bir ilin milletvekilleri, yönetim kurulu ve disiplin kurulu başkan ve üyeleri ile büyükşehir belediye başkanları o il kongresinin tabii üyeleridir. Geçici yönetim kurulu başkan ve üyelerinin de kongreye katılma hakkı vardır. Ancak bunlar delege değillerse oy kullanamazlar.

İlçe Kongresi
Madde 18. İlçe Kongresi ilçe çevresindeki köy ve mahallelerden son genel seçimde alınan oy sayısına göre, siyasi partiler sicilinde kayıtlı üyelerin seçtikleri delegeler ile tabii delegelerden meydana gelir.
İlçe kongresinin seçilmiş delege sayısı, 400’ü geçemez.
Geçici ilçe yönetim kurulu başkan ve üyeleri kongreye katılma hakkına sahiptir. Ancak delege sıfatı olmayanların kongrede oy kullanma hakkı yoktur.
İlçe Yönetim kurulu başkan ve üyeleri ilçe ve belde belediye başkanları ilçe kongresinin tabii üyeleridir.
İl Belediye başkanları, bulunduğu ilin merkez ilçe kongresinin tabii üyesidir.
Köy veya mahallelerin ilçe kongresi için seçecekleri delege sayısı, o köy veya mahallede, partinin son genel seçimde aldığı oy sayısı, partinin ilçe genelinde aldığı oy sayısına bölünerek elde edilen sayının 400 rakamı ile çarpılması sonucu bulunur.
Toplam sayı 400’ü aşmamak üzere kûsurlar tamamlanır.
İlçe yönetim kurulu, köy ve mahallelerde delege seçimlerini yürütmek üzere kendi içinden bir veya birkaç üyeyi görevlendirebileceği gibi, sadece bu işlemler için o köy ve mahalledeki üyelerden birisini temsilci olarak görevlendirebilir.
Seçimle ilgili tutanak, seçimi müteakip ilçe başkanlığına gönderilir.

Kongrelerin Yapılışı ve Seçimler
Madde 19. Partinin Genel Merkez, il ve ilçe organları ile üst kurulların delege seçimleri yargı gözetiminde gizli oy ve açık tasnif esasına göre yapılır.
Seçimlerden 15 gün önce kongreye katılacak parti üyelerini belirleyen listeler iki nüsha olarak, Büyük Kongreyle İl ve İlçe kongreleri için görevli ilçe seçim kurulu başkanlığına, toplantının yeri, gün ve saatini bildiren bir yazı ekinde onaylanmak üzere gönderilir.
Onaylanan liste ile toplantıya ait diğer hususlar kongrenin toplantı tarihinden 7 gün önce partinin kongre yapacak teşkilatının bulunduğu binada asılarak ilan edilir. İlan süresi 3 gündür. 3 günlük ilan süresinin içinde listeye yapılan itirazlar hakim tarafından incelenir ve en geç iki gün içinde kesin karara bağlanır. Böylece kesinleşen listeler ile toplantıya ait diğer hususlar hakim tarafından onaylanarak partinin ilgili teşkilatına gönderilir.
Kongrelerde seçilecek organlarda adaylık başvurusu için kongre başkanlığınca bir süre tespit edilerek delegelere duyurulur, bu süre sonunda başvuruda bulunan adaylar ilan edilir. Seçimlerde birden fazla organa aday olunamaz.
Büyük kongrede seçilecek Genel Başkan Genel İdare Kurulu asıl ve yedek üyeleri, Yüksek Disiplin Kurulu asıl ve yedek üyeleri, tek liste halinde tanzim edilebileceği gibi ayrı ayrı listeler halinde de düzenlenebilir. İl ve ilçe kongrelerinde seçilecek organlar için de aynı usul uygulanır.
Seçimlere birden fazla liste katılması halinde her liste değişik renklerde ve şekillerde bastırılıp hazırlanabilir.
Bu listeler kongre başkanlık divanınca yeteri kadar çoğaltılıp ilgili seçim kurulu başkanına mühürlettirilir. Ayrıca arzu eden delegelerin, adaylar arasından kendi arzularına göre düzenleyecekleri listeleri yapabilmeleri için yeteri kadar boş kağıt da mühürlettirilir.
Kongre delegeleri serbest iradeleriyle hiçbir etki altında kalmadan mevcut adaylardan uygun gördüklerini seçme hakkına sahiptir. Üyeler isterlerse basılı listelerden birini oy sandığına atarak oylarını kullanabilecekleri gibi, basılı liste veya listeleri uygun görmeyen her üyenin de kendi hür iradesiyle liste düzenleme hakkı vardır. Bunun için mevcut listelerdeki adaylardan ve varsa bağımsız olarak adaylığını koyanlar arasından istediği isimlerden oluşturduğu listeyi oy sandığına atarak da oyunu kullanabilir. Kongre Başkanlık Divanınca yeteri kadar çoğaltılıp ilgili seçim kurulu başkanınca mühürlenen listenin zarfa konularak oy sandığına atılmasıyla oy kullanma işlemi gerçekleşir.
Diğer hususlar kongre yönetmeliği ile düzenlenir.
Seçime, tutanakların tanziminden itibaren iki gün içinde itiraz edilebilir. Bu itiraz aynı gün hakim tarafından karara bağlanır.
Hakimin seçimleri yenileme kararı alması halinde, kongre yalnız seçimi yapmak üzere toplanır. Nisap temin edilemezse 15 gün sonra yapılacak kongrede nisap aranmaksızın seçim yapılır.
Kongrede seçimlerde, sandık kurulu başkanınca, toplantıda bulunan delegelerden oy kullanmayan kimse kalmadığı tespit edilince, sandık açılarak oy tasnifi yapılır.
Kongreye katılacak parti üyelerini belirleyen ve kesinleşmiş delege listesinde ismi bulunanlar nüfus cüzdanı, resimli üyelik kimlik kartı veya benzeri resmi niteliği haiz bir hüviyet belgesi (ehliyet, emeklilik cüzdanı v.s.. ile isimlerinin karşısına imza atarak oy kullanırlar.
 
Parti Organlarına Seçilenlerin İlgili Makamlara Bildirilmesi
Madde 20. Parti kongreleri hariç olmak üzere diğer bütün parti teşkilatlarına seçilenlerin adları, soyadları, doğum yer ve tarihleri, meslek veya sanatları, ikametgahları ve nüfus cüzdanı örnekleri, o mahallin en büyük mülki idare amirliğine seçimden veya atamadan itibaren 15 gün içinde yazı ile bildirilir.,
Genel Başkan, Genel İdare Kurulu ile Yüksek Disiplin Kurulu üyeleri ise aynı süre içinde doğrudan İçişleri Bakanlığı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir.

Kısım III - 3. Genel Merkez

 

Genel Başkan
Madde 21. Partinin Genel Başkanı Büyük Kongrede gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğuyla seçilir. İlk iki oylamada sonuç alınamazsa, üçüncü oylamada en çok oyu alan Genel Başkan seçilmiş olur.
Genel Başkan en çok üç yıl için seçilir.
Partiyi temsil yetkisi Genel Başkana aittir. Kanunlardaki özel hükümler saklı kalmak şartıyla parti adına dava açma ve davada husumet yetkisi Genel Başkana veya kendi adına görevlendireceği Genel İdare Kurulu üye veya üyelerine aittir.
Parti Genel Başkanının Genel İdare Kurulunun ve disiplin kurulları dışında bütün parti teşkilatının ve organlarının tabii başkanıdır, her kademedeki parti teşkilatını bir arada veya ayrı ayrı toplantıya çağırabilir.
Genel Başkanın yokluğunda Başkanlık Divanı üyelerinden birini Genel Başkan vekil olarak tayin eder.
Genel Başkanlığın her hangi bir sebeple boşalması halinde Genel İdare Kurulu kendi üyeleri arasından bir Genel Başkan vekili seçer. Ve en geç 45 gün içinde Büyük Kongre Genel Başkan seçmek üzere toplantıya çağırılır.

Başkanlık Divanı
Madde 22. Genel Başkan başkanlığında çalışma yapacak Başkanlık Divanı GİK üyeleri arasından seçilir. Başkanlık Divanı; Genel Başkan, Genel Başkan Yardımcıları, Genel Sekreter ile Genel Muhasipten oluşur. Grup Başkan Vekilleri ve Denetçiler Başkanlık Divanına müşahit olarak katılırlar.

-Genel Başkan Yardımcısı (Teşkilat Başkanı)
-Genel Başkan Yardımcısı (Siyasi İşler Başkanı)
-Genel Başkan Yardımcısı (Dış İlişkiler Başkanı)
-Genel Başkan Yardımcısı (Seçim İşleri Başkanı)
-Genel Başkan Yardımcısı (Tanıtma Başkanı)
-Genel Başkan Yardımcısı (Halkla İlişkiler Başkanı)
-Genel Başkan Yardımcısı (Mahalli İdareler Başkanı)
-Genel Başkan Yardımcısı (Ekonomik İşler Başkanı)
-Genel Sekreter
-Genel Muhasip

Başkanlık Divanı kendi üyelerinin çalışma esaslarını İç Yönetmelik ile ayrıca belirleyebilir.
İhtiyaca göre, Genel İdare Kurulunca yeni Genel Başkan Yardımcılıkları ihdas edilerek atama yapılabilir.
Genel Başkan Yardımcıları, Genel Başkanın onayı ile kendilerine yeteri kadar yardımcı atayabilirler.
Genel Başkan, Genel Başkan Yardımcıları, Genel Sekreter ve Genel Muhasibin görevi, Genel İdare Kurulu’nda alınan kararları tatbik etmektir.
Genel Sekreter Genel Başkan adına partiyi mahkemelerde, devlet daireleri ve kuruluşlarda, özel ve tüzel kişilerle ilişkilerde temsil eder.
Genel Sekreter GİK gündemini Genel Başkanın talimatına uygun olarak hazırlar. Partinin Genel İdare Kurulu kararlarını ilgili yerlere bildirir. Bu husustaki yazışmaları yapar. Genel Sekreter bu hizmetlerin yürütülmesi için Genel Başkanın onayı ile yeteri kadar Genel Sekreter yardımcısı atayabilir.
Genel Sekreter Genel İdare Kurulunun kendisine verdiği yetki çerçevesinde Genel Merkezde çalışan personelin ve demirbaşların idaresini yürütür. Büro idaresine nezaret eder.
Genel Muhasip, Genel Merkezin muhasebe ve mali işlerini yürütür, defterlerini tutar, sarf evrakını Genel Başkan veya bu konuda görevli Genel Başkan Yardımcısı ile birlikte imzalar.
Denetçiler, Merkez muhasebesini denetlerler. Denetçilerin her talebinde Genel muhasip, defter ve muhasebe evrakını Denetçilerin tetkikine sunar.
Denetçiler, Genel İdare Kurulu’na her 3 ayda bir partinin mali durumu hakkında rapor verirler ve tekliflerde bulunabilirler.
Genel Başkan, parti muamelelerinin mevzuata uygunluğunu temin etmek, parti faaliyetlerini kontrol etmek, teşkilatı denetlemek ve verilecek özel konularda tahkikat yapmak üzere Teşkilatlanma Başkanına bağlı olarak yeteri kadar müfettiş görevlendirebilir.

Genel İdare Kurulu
Madde 23. Genel İdare Kurulu Büyük Kongrede seçilen 50 asil üye ile Genel Başkanın seçeceği en çok 5 üyeden oluşur. Ayrıca 50 yedek üye seçilir.
Genel İdare Kurulu seçimini takip eden 7 gün içinde Genel Başkanın başkanlığında toplanarak Başkanlık Divanı üyelerini seçer ve aralarında görev bölümü yapar.
Genel İdare Kurulu üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve kanuni istisnalar dışında mevcudun salt çoğunluğuyla karar verir. Kararlar Siyasi Partiler Kanununda aksi belirtilmediği takdirde işaret oyuyla alınır. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu tarafın teklifi kabul edilmiş olur. Kurul bir konunun gizli oyla kararlaştırılmasına karar verebilir.
Genel İdare Kurulu’nda herhangi bir sebeple boşalma olursa yedek üyeler sırasıyla Genel İdare Kuruluna çağırılırlar.
Genel İdare Kurulu Parti Tüzük ve Programını uygulamakla yükümlüdür. Teşkilatların çalışma verimlerini artırmak için Parti İçi Eğitim çalışmalarına önem verir.
Partinin bütün teşkilat kademeleri ve organları kademe sırasına göre Genel İdare Kurulu’na bağlıdır.
Genel İdare Kurulu lüzum gördüğü takdirde teşkilatın bütün kademe ve organlarının görev ve yetkilerini kullanır veya bu yetkileri kullanmaları için uygun gördüğü şahısları görevlendirir.

-İl, İlçe teşkilatlarını kurar, belde teşkilatlarının kurulmasını sağlar,
-Parti teşkilatını yönetir, yönlendirir,
-Teşkilatın ihtiyaçlarını teklif ve temennilerini değerlendirir. Bunun için her ay il başkanları ve il müfettişlerini toplar. Bütün vatan sathında meydana gelen olayları değerlendirir. Gelişmeleri yakından takip eder.
-Zorunlu sebepler dolayısıyla Büyük Kongre’nin toplanamadığı hallerde partinin tüzel kişiliğine ve hukuki varlığına son verilmesi ile Tüzük ve Programın değiştirilmesi de dahil her türlü kararı alır. Ve toplayabileceği en yakın tarihte Büyük Kongreyi toplayarak bu kararları Büyük Kongreye sunar.
-GİK Parti Teşkilatının Kanunlara, Parti Tüzük ve Programına göre çalışıp çalışmadıklarını denetlemek için müfettişler görevlendirir. Bu müfettişleri kendi yetkisiyle donatabilir.
-Seçimlerle ilgili konularda gerekli kararları alır. Gerek gördüğü takdirde il ve ilçe yönetim kurulları ile birlikte veya ayrı olarak delege seçimlerini yenileyebilir. Milletvekilliği, belediye başkanlığı, belediye meclisi üyeliği ve il genel meclisi üyeliği için aday adayları hakkında tüzüğün verdiği yetkileri kullanır.
-Hükümet kurma, bir hükümete katılma veya hükümetten çekilme kararlarını alır.
-Partinin program ve tüzüğünün uygulanması, danışma ve araştırma gruplarının kurulması, bu çalışmaların düzen ve denetiminin sağlanması için kararlar alır. Yönetmelikler çıkarır.
-Partinin ilkelerini tanıtmak için gerekli gördüğü teşkilatları kurar. Bu maksatla kurulmuş tanıtım şirketlerinden yararlanır. Parti çalışmalarını, yapılan hizmetleri teşkilatlara ulaştırır. Teşkilatları aydınlatır, canlı tutar.
-Siyasi şartların değişimini yakından takip ederek yeni oluşan şartlara göre süratle tedbir alır ve uygulamaya geçer.
-Büyük Kongreye sunulacak çalışma raporu, gelir.gider cetvelleri ile bilanço ve kesin hesap raporlarını hazırlar. Gündemdeki diğer konuları Büyük Kongreye sunar.
-Büyük Kongre kararlarını uygular.
-Partinin hizmet giderlerini karşılamak için gerekli kanuni teşebbüslerde bulunur. Gelir makbuzları bastırıp illere gönderir.
-Siyasi Partiler Kanunu ile Seçim Kanunu ve diğer kanunların vermiş olduğu yetkileri kullanır.
-Alt kademedeki teşkilat organlarını kanuni çerçeve içinde kendi yetkilerinin bir kısmı ile donatabilir.
-Diğer partilerden gelen partiye katılma taleplerini karara bağlar.
-Disiplin cezalarını affetmeye yetkilidir.
-Genel İdare Kurulu Kanunların ve Parti Tüzüğünün verdiği bütün yetkileri kullanır.

Genel Merkez Kadın Kolu
Madde 24. Genel Merkez Kadın Kolu Genel İdare Kurulu’nun belirleyeceği 50 kişiden oluşur. Bu miktar Genel İdare Kurulu kararıyla artırılıp azaltılabilir. Aynı sayıda yedek üyede belirlenir.
Kadın Kolu kuruluşunu takip eden 7 gün içerisinde Genel Başkan veya Teşkilat Başkanının başkanlığında toplanarak Genel Merkez Kadın Kolu Başkanı ve Başkanlık Divanı Üyelerini tespit eder ve aralarında görev taksimatı yaparlar.
Genel Merkez Kadın Kolu, Teşkilat Başkanına ve Genel İdare Kurulu’na bağlı olarak çalışır.
Genel Merkez Kadın Kolu’nun çalışma esaslarını Genel İdare Kurulu belirler. Gerek görülürse Genel Merkez Kadın Kolu yeniden oluşturulabilir.

Genel Merkez Gençlik Kolu
Madde 25. Genel Merkez Gençlik Kolu, Genel İdare Kurulu’nun belirleyeceği 50 kişiden oluşur, bu miktar artırılabilir, azaltılabilir. Aynı sayıda yedek üye de belirlenir.
Gençlik Kolu, oluşumunu takip eden 7 gün içerisinde Genel Başkanın veya Teşkilat Başkanının başkanlığında toplanarak Genel Merkez Gençlik Kolu Başkanı ve Başkanlık Divanı Üyelerini tespit eder ve görev taksimatı yapar.
Genel Merkez Gençlik Kolu Teşkilat Başkanına ve Genel İdare Kurulu ve Teşkilat Başkanı’na bağlı olarak çalışır.
Genel Merkez Gençlik Kolu’nun çalışma esaslarını Genel İdare Kurulu belirler.
Genel Merkez Gençlik Kolu gerekirse yeniden oluşturulabilir.

Danışma Meclisi
Madde 26. Genel İdare Kurulu uygun gördüğü takdirde danışma niteliğinde hizmet vermek üzere bir Danışma Meclisi oluşturur.
Danışma Meclisi’nin yapısı, çalışma yöntemleri bir yönetmelikle belirlenir.

Kısım III - 4. Meclis Grupları

 

TBMM Grubu
Madde 27. T.B.M.M.’nde grup kurulmasını, grup başkan vekillerinin, grup yönetim kurulunun, grup disiplin kurulunun seçimlerini ve grup üyelerinin görevlerini içeren grup iç yönetmeliği, grup genel kurulu tarafından Siyasi Partiler Kanunu’nun 23. Maddesindeki ilkelere uygun olarak hazırlanıp kabul edildikten sonra T.B.M.M. Başkanlığına sunulur.

Grup iç yönetmeliğinde partinin tüzük ve programına aykırı hükümler yer alamaz.

Genel İdare Kurulu üyeleri partinin TBMM grubu organlarından hiç birinde görev alamazlar. Grup yönetim kurulu üyeliği veya grup başkan vekilliğine seçilmeleri halinde GİK üyelikleri sona erer.

İl Genel Meclisi ve Belediye Meclisi Grupları
Madde 28. İl genel meclisi grubu ile belediye meclisi grubu partili meclis üyelerinden oluşur. Grup üyeleri, aralarından bir başkan, bir başkan vekili, bir sekreter seçerler. İl genel meclisi grubu ve belediye meclisi grubu, parti tüzük ve programı çerçevesinde hareket ederler. Görevlerinde izleyecekleri politikaları ve karşılaştıkları meseleleri kendi gruplarında konuşup görüşerek karara bağlarlar.

Kısım III - 5. Temsilcilikler

 

I. Yurt İçi Temsilcilikleri
Madde 29.
a. Köy ve Mahalle Temsilcilikleri: Köy ve Mahalle Temsilcilikleri bir temsilci ve bir temsilci yardımcısından oluşur. Beldelerde Belde, İlçelerde İlçe, İllerde Merkez İlçe Teşkilatları tarafından seçilir. Köy ve Mahallenin büyüklüğüne göre sayısı artırılabilir.

b. Sandık Bölgesi Temsilcilikleri: Bunlar bir sandık baş müşahidiyle ve dört müşahitle birlikte beş kişiden oluşur. Bağlı olduğu teşkilat kademeleri tarafından tespit edilirler.

Bütün temsilciliklerin görev ve çalışma usulleri Genel İdare Kurulu tarafından belirlenir.

II. Yurtdışı Temsilcilikleri
Madde 30. Yabancı ülkeler yurt dışı temsilcilikleri, Türk uyruklu vatandaşların yaşadığı yabancı ülkelerde Genel İdare Kurulu kararıyla oluşturulur. Yurt dışı temsilciliklerinin hangi ülkede kurulacağı, kaç kişiyle çalışacağı ve çalışma esasları Genel İdare Kurulu tarafından belirlenir.

Yurt Dışı Temsilcilikleri Teşkilat Başkanına ve Genel İdare Kurulu’na bağlı olarak çalışırlar.

Yurt Dışı Temsilcilikleri faaliyette bulunacağı ülkelerin yasaları ve hukuku dikkate alınarak oluşturulur, bu konuda parti tüzel kişiliği adına Genel Başkan Dışişleri Bakanlığı’ndan görüş alabilir.

Kısım III - 6. Taşra Teşkilatı

 

İl Teşkilatı
Madde 31. Partinin il teşkilatı İl Kongresi, İl Başkanı, İl Yönetim Kurulu, İl Kadın Kolu, İl Gençlik Kolu ve Disiplin Kurulu’ndan oluşur.

İl Yönetim Kurulu
Madde 32. İl yönetim kurulları Başkan dahil 15 kişiden, büyükşehir statüsündeki illerde 25 kişiden oluşur. Ancak il yönetim kurulu nüfusu belediye sınırları içerisinde 3 ila 5 milyon arasında olan illerde otuz asıl, otuz yedek, nüfusu 5 milyonun üzerinde olan illerde 35 asıl, 35 yedek üyeden oluşur. Kongrelerde her ilde asıl yönetim kurulu üyesi kadar aynı miktarda yedek üye seçilir.
İl Yönetim Kurulunun görev bölümü Genel İdare Kurulu’nun görev bölümüne benzer şekilde yapılır. Partinin bütün yönetim kademelerinde de benzer bir yapı uygulanır.

İl Kadın Kolu
Madde 33. İl Kadın Kolu, İl Yönetim Kurulunun Genel Merkezin onayı ile belirleyeceği 15 kişiden, büyükşehir statüsündeki illerde ise 25 kişiden oluşur. Her ilde aynı miktarda yedek üye de belirlenir.

İl Gençlik Kolu
Madde 34. İl Gençlik Kolu İl Yönetim Kurulunun Genel Merkezin onayı ile belirleyeceği 15 kişiden, büyükşehir statüsündeki illerde ise 25 kişiden oluşur. Her ilde aynı miktarda yedek üye de belirlenir.

İlçe Teşkilatı
Madde 35. Partinin ilçe Teşkilatı İlçe Kongresi, İlçe Başkanı ve İlçe Yönetim Kurulu ile İlçe Kadın Kolu, İlçe Gençlik Kolu ve Belde Teşkilatından oluşur.

İlçe Yönetim Kurulu ve Belde Teşkilatları
Madde 36. İlçe Yönetim Kurulu, başkanı dahil on bir asıl üyeden teşekkül eder. Aynı sayıda yedek üye seçilir. Görev bölümü İl Yönetim Kurulu’na benzer şekilde yapılır.
Büyükşehir'e bağlı ilçelerle, illerin merkez ilçelerinde ve belediye sınırları içindeki nüfusu 50.000 ve daha fazla olan ilçelerde 15 asıl, 15 yedek üye seçilir.

İlçe Kadın Kolu
Madde 37. İlçe kadın kolu ilçe yönetim kurulunun il teşkilatının onayı ile belirleyeceği 11 kişiden oluşur.
Büyükşehir'e bağlı ilçelerle, illerin merkez ilçelerinde ve belediye sınırları içindeki nüfusu 50.000 ve daha fazla olan ilçelerde 15 kişiden oluşur. Aynı sayıda yedek üye de belirlenir.

İlçe Gençlik Kolu
Madde 38. İlçe Gençlik Kolu İlçe Yönetim Kurulunun il teşkilatının onayı ile belirleyeceği 11 kişiden oluşur.
Büyükşehir'e bağlı ilçelerle, illerin merkez ilçelerinde ve belediye sınırları içindeki nüfusu 50.000 ve daha fazla olan ilçelerde 15 kişiden oluşur. Aynı sayıda yedek üye de belirlenir.
 
Belde Teşkilatları
Madde 39. İl ve İlçe merkezleri dışında belediye teşkilatı olan yerlerde kurulur. üç asıl ve üç yedek üyeden teşekkül eden belde yönetim kurulu, ilçe yönetim kurulu kararı ile atanır ve yapılacak görev taksimine göre ilçe teşkilatının vereceği görevleri yapar. İlçe Yönetim Kurulu ihtiyaca göre belde yönetim kurulunun sayısını artırabilir. Belde yönetim kurulu atanmadaki usule göre değiştirilebilir. Teşkilatın ilk kuruluşunda yedek liste verilmesi zorunlu değildir.

Belde Kadın ve Gençlik Kolları
Madde 40. İl ve ilçe merkezleri dışında, belediye teşkilatı olan yerlerde İlçe Yönetim Kurulu kararıyla ihtiyaca göre Belde ve Kadın ve Gençlik Kolları oluşturulur. Bunlar en az üçer kişiden meydana gelir ve İlçe Yönetim Kurulu kararıyla sayıları artırılabilir ve ilçe teşkilatının vereceği görevleri yapar.

Müşterek Hükümler
Madde 41. İl ve ilçe başkanları en çok üç yıl için seçilirler.
İl ve ilçe yönetim kurulları, seçimlerini müteakip en geç bir hafta içerisinde toplanarak, tüzüğün 18. Maddesinde Genel Merkez için öngörülen görev bölümü esas alınarak kendi bünyelerine uygun görev bölümü yaparlar.
İl ve ilçe başkanlıklarının herhangi bir suretle boşalması halinde, yönetim kurulu asıl ve yedek üyeleri veya partililer arasından olağan kongreye kadar görev yapmak üzere salt çoğunlukla başkan seçer. Yeni başkan seçilinceye kadar geçecek dönemde, başkanlık görevi, tüzükteki sırasına göre bir başkan yardımcısı tarafından yürütülür.
Mazeretsiz olarak üç toplantıya katılmayan yönetim kurulu üyesi istifa etmiş sayılır ve yerine yedek üyelerden ilk sıradaki davet edilir.
Boşalma sebebiyle yönetim kurulu sayısı yedekler de davet edildikten sonra yarıdan aşağı düşerse, bir üst teşkilat başkanı, olağan kongreye kadar görev yapmak üzere yeni bir yönetim kurulu tespit eder.
İlk kuruluşta, il yönetim kurulları başkanı dahil en az yedi asil, yedi yedek üye ile, ilçe yönetim kurulları başkanı dahil en az beş asil, beş yedek üye ile kurulabilir. Bu şekilde kurulan ilçe teşkilatında yönetim kurulu üyelerine birden ziyade görev verilmek suretiyle işler yürütülür.

Yönetim Kuruluna İşten El Çektirme
Madde 42. İl ve ilçe yönetim kurulu hakkında işten el çektirme kararı Genel İdare Kurulu tarafından alınır.
Parti tüzüğünde belirtilen görev ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi için üst kurullarca verilen talimatlara uymamaları halinde ilgililerin kanuni sorumlulukları saklı kalmak kaydıyla belde yönetimlerine il yönetim kurulunca, ilçe ve il yönetimlerine Genel İdare Kurulunca işten el çektirilebilir. Bunun için İlçe Yönetim Kurulu Belde Yönetim Kurulu hakkında işten el çektirmeyi gerekli kılan herhangi bir durum tespit ettiği takdirde bu durumu gerekçeli bir kararla İl Yönetim Kuruluna bildirir. Belde Başkanının veya Belde Başkanı dahil Belde Yönetim Kurulu Üyelerinin tamamının yahut bir kısmının işten el çektirilmesini isteyebilir.
İl Yönetim Kurulu da bir İlçe Yönetim Kurulu hakkında işten el çektirmeyi gerekli kılan herhangi bir durum tespit ettiği taktirde, bu durumu gerekçeli bir kararla Genel İdare Kurulu’na bildirir. İl Yönetim Kurulu gerekçeli kararında İlçe Başkanını veya İlçe Başkanı da dahil İlçe Yönetim Kurulu üyelerinin tamamını, yahut bir kısmının işten el çektirilmesini isteyebilir.
Parti Teşkilatlarında teftiş ve inceleme yapmakla görevlendirilen müfettişler de aynı şekilde talepte bulunabilirler. İl Yönetim Kurulu’nca ilçenin, Genel İdare Kurulunca İl Yönetim Kurulu’nun işten el çektirme talebi üzerine gerekli inceleme yaptırılır ve sonunda Başkanlara veya Başkan dahil Yönetim Kurulu üyelerinin tamamına yahut bir kısmına işten el çektirilebilir.
Genel İdare Kurulu doğrudan doğruya, yahut parti müfettişinin göstereceği lüzum üzerine il veya ilçe başkanı veya il ve ilçe başkanı dahil il ve ilçe yönetim kurulu üyelerinin tamamına yahut bir kısmına işten el çektirebilir.
İl, ilçe, belde teşkilatlarında bir kısım üyenin işten el çektirilmesi halinde yedek üyeler göreve getirilir.
İşten el çektirilen belde, ilçe ve il yönetim kurulları yerine Genel Merkez tarafından geçici yönetim kurulları oluşturulur. Bu kurullar yasal süreler içinde kongrelerini yapmak zorundadırlar. Bu süre içinde yeni delegeler seçilmemişse, kongre eski delegelerle toplanır. Süresi içinde kongresini yapmayan geçici kurulların görevleri sona erer.

 

 Kısım IV - 1. Disiplin İşleri

Disiplin Kurulları
Madde 43. Siyasi Partiler Kanununa, parti tüzüğüne, parti yetkili organlarının kararlarına ve talimatlarına aykırı davranışta bulunanlar hakkında disiplin soruşturtması yapmak ve karar vermek üzere, İllerde Disiplin Kurulları, Genel Merkez de Yüksek Disiplin Kurulu kurulur.

İl Disiplin Kurulu
Madde 44. İl Disiplin Kurulu il kongresinde 5 asıl ve 5 yedek olarak seçilir. Disiplin Kurulu kongreden sonra en geç bir hafta içinde toplanarak arasından bir başkan ve bir sekreter seçer.
İl Disiplin Kurulu, İL çevresinde kayıtlı bulunan ve Yüksek Disiplin Kurulunun birinci derecede bakacağı işler dışında kalan bütün partililer hakkında, birinci derecede disiplin soruşturması yapmaya ve karar vermeye yetkilidir.

İl Disiplin Kurulu, kendiliğinden disiplin soruşturması yapamaz. Ancak İlçe Yönetim Kurullarının gerekçeli teklifi ve İl Yönetim Kurulunun sevki ile, yada İl Yönetim Kurulunun veya İl Başkanının doğrudan sevki ile intikal ettirilen dosyaları ve konuları karara bağlar.

İl Disiplin Kurulu, halin gerektirdiği cezayı da belirterek ilgilinin yazılı müdafaasını alır. İlgili kendisine tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde, ancak seçimlerde veya herkesin gözü önünde açıkça yada yayın yolu ile işlenen suçlarda ise 7 gün içinde savunmasını yazılı olarak vermek zorundadır.

 Bu müddet içinde verilmeyen savunma nazara alınmaz.
İl Disiplin Kurulunun verdiği kararlara karşı, İl Yönetim Kurulu veya ilgili üye, tebliğden itibaren 7 gün içinde Yüksek Disiplin Kurulu'na itiraz edebilir. Üyelere ait itiraz dilekçeleri İl Yönetim Kuruluna verilir. İl Yönetim Kurulu, kendi görüşünü de eklemek suretiyle dosyayı Yüksek Disiplin Kurulu'na gönderir.

Karara, İl Yönetim Kurulunca itiraz edildiği takdirde itiraz yazısının bir sureti ilgiliye 7 gün içinde tebliğ edilir. İl Yönetim Kurulları, itiraza konu olan dosyaları en geç 15 gün içinde Yüksek Disiplin Kurulu'na göndermek zorundadır.
Kesin çıkarma cezaları, ilgilisi itiraz etmemiş olsa bile, incelemek ve karar verilmek üzere İl Disiplin Kurulunca Yüksek Disiplin Kurulu'na gönderilir.

Yüksek Disiplin Kurulu
Madde 45. Yüksek Disiplin Kurulu, Büyük Kongrede seçilen 11 kişiden meydana gelir. Aynı sayıda yedek üye seçilir. Kurul seçimi takip eden yedi gün içerisinde en yaşlı üyenin başkanlığında toplanarak, aralarından bir başkan, bir başkan yardımcısı, bir sekreter seçerler. Sekreter kurula karşı raportörlük görevini yapar. Kararları ilgili yerlere yazıyla bildirir.

a. Yüksek Disiplin Kurulu’nun Birinci Derecede Bakacağı İşler:

-İl Başkanı ve İl Yönetim Kurulu üyeleri, İl, İlçe ve Belde merkezlerindeki partili belediye başkanları,
-Partinin kurucu üyeleri,
-Partinin Genel Başkanı, Genel İdare Kurulu üyeleri,
-Kendi başkan ve üyeleri,
-TBMM’nin eski üyeleri ve eski hükümet üyeleri,
 
haklarında gerekli disiplin soruşturmasını yapar ve Siyasi Partiler Kanunu’nun 57. Maddesi hükmü saklı kalmak üzere kesin karara bağlar.
Yüksek Disiplin Kurulunun kendi başkan ve üyeleri, kendileri hakkındaki soruşturmada, müzakere ve kararlara katılamazlar. Bu durumda olanların yerine sadece o işlemlere mahsus olmak üzere sırasıyla yedek üye alınır.
İl Yönetim Kurullarının başkan ve üyeleri, İl, İlçe ve Belde merkezlerindeki Belediye Başkanlarının sevk yetkisi il Yönetim Kurulu’na, Partinin Genel Başkanı, Genel İdare Kurulu üyelerini, partinin kurucu üyelerini ve TBMM’nin eski üyeleri ile eski hükümet üyelerini,
Yüksek Disiplin Kurulu Başkan ve üyelerini sevk yetkisi Genel İdare Kuruluna aittir.
Genel Başkan lüzum gördüğü hallerde, Yüksek Disiplin Kurulu’na sevk yetkisini doğrudan doğruya da kullanabilir.

b. Yüksek Disiplin Kurulunun itiraz üzerine bakacağı işler:
Yüksek Disiplin Kurulu, İl Disiplin Kurulunun üst mercii olarak İl Disiplin Kurulu kararlarına karşı yapılan itirazları Siyasi Partiler Kanununun 57. Maddesi hükmü saklı kalmak üzere kesin karara bağlar.
Yüksek Disiplin Kurulu, kendiliğinden soruşturma yapamaz. Ancak sevk yetkisine sahip olan kurullarca kendisine intikal ettirilen dosyaları ve konuları karara bağlar.

Müşterek Disiplin Kurulu
Madde 46. Müşterek Disiplin Kurulu, Yüksek Disiplin Kurulu ile Grup Disiplin Kurulundan oluşur. Yüksek Disiplin Kurulu Başkanı aynı zamanda Müşterek Disiplin Kurulunun da başkanıdır. Yüksek Disiplin Kurulu sekreteri bu kurulun da sekreteridir.
T.B.M.M. üyelerinin Grup Disiplin Kurulu kararlarına karşı yapacakları itiraz Müşterek Disiplin Kurulu’nca karara bağlanır.
Partili Milletvekillerinin partiden geçici veya kesin olarak çıkarılmalarını gerektiren söz, tutum ve davranışlarından dolayı haklarında disiplin soruşturması yapmaya ve karar vermeye müşterek Disiplin Kurulu yetkilidir. Müşterek Disiplin Kurulunun kararları Siyasi Partiler Kanununun 57. Maddesi hükmü saklı kalmak üzere kesindir. Partili milletvekilleri için disiplin cezası isteme yetkisi partinin T.B.M.M. Grup Yönetim Kuruluna aittir. Bu yetkiyi Grup Başkanı ve Grup Başkan Vekilleri de kullanabilir.

Disiplin Kurullarına Ait Müşterek Hükümler
Madde 47. Disiplin Kurullarının görev süresi yeni disiplin kurulunun seçilmesi ile sona erer.
Disiplin Kurullarında zamanla boşalma olması halinde, en çok oy alandan başlamak üzere, yedekler sıra ile göreve çağrılır. Disiplin Kurullarının çalışmalarına mazeretsiz üst üste üç defa katılmayan kurul üyesi istifa etmiş sayılır ve yerine sırasıyla yedekler çağırılır.
Partinin Disiplin Kurulu üyeleri; kongreler, TBMM üyeliği, İl Genel ve Belediye Meclisi üyelikleri hariç hiçbir parti organında ve kurulunda görev alamazlar. Partiye maddi bir hizmet bağı ile bağlanamaz ve partiden her ne suretle olursa olsun gelir sağlayamazlar. Disiplin kurulları üye tam sayısının 2/3 çoğunluğu ile toplanır. Hazır üyelerin çoğunluğu ile de karar verir. Ancak kesin çıkarma kararlarında üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar verir.
Disiplin Kurulları kendilerine intikal eden dosyaları en geç otuz gün içinde karara bağlarlar ve verilen kararları en geç otuz gün içinde ilgiliye tebliğ ederler.
Disiplin Kurulları, kendilerine intikal eden konular hakkında karar verirken, iddia, savunma ve delilleri değerlendirmede takdir hakkına sahiptir.
Disiplin Kurulları alacakları kararları kaydetmek üzere bir karar defteri bulundururlar. Bu defteri tasdik ettirmeye lüzum yoktur. İfadeler ve sair evrak disiplin kurullarınca bir dosyada muhafaza edilir.
Disiplin kurullarınca verilen disiplin cezaları hakkında partinin hiçbir kademesinde ve kongresinde görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.

Tedbir Kararı
Madde 48. Partiden kesin veya geçici çıkarmayı gerektiren bir suçla Disiplin Kurulu’na sevk edilen üye hakkında gerektiğinde tedbir kararı verilir. Tedbir kararını vermeye yetkili organlar Disiplin Kurullarıdır.
Hakkında tedbir kararı verilen üye, ayrıca başka bir karara gerek olmaksızın Partideki görevinden uzaklaştırılır ve üyelik haklarından mahrum kalır. İlgili üye tedbir kararlarının kaldırılmasını, sevk edildiği Disiplin Kurulu’ndan isteyebilir. Bu istek disiplin kurulunca 7 gün içinde karara bağlanır. Bu karara itiraz üst Disiplin Kuruluna bir hafta içerisinde yapılabilir. Üst Disiplin Kurulu’nun kararı kesindir

Kısım IV - 2. Disiplin Suçları ve Cezaları

 

Madde 49. Disiplin kurullarınca verilecek cezalar

a. Uyarma (Dikkat çekme)
b. Kınama (Ayıplama.
c. Geçici çıkarma
d. Kesin çıkarmadır.

a. Uyarma cezasını gerektiren fiiller:

-Partinin gayesine ve özüne aykırı olmasa bile yetkili organların bilgisi ve izni olmadan açıklamalarda bulunmak ve yayın yapmak,
-Parti kademelerinin uyum ve işbirliğini sarsıcı tutum ve davranışlarda bulunmak
-Yetkili organlarca verilen görevleri titizlikle yerine getirmemek, ihmal etmek
-Tüzüğün 8. Maddesindeki şartları yerine getirmemek

b. Kınama cezası

-Parti içi birlik ve beraberliği zedeleyecek tutum ve davranışlarda bulunmak
-Parti aidatını ödememek, gecikmeyle ödemek
-Parti içi çalışmaların yapıldığı kapalı toplantılarda yapılan konuşmaları dışarıya sızdırmak
-Parti organlarınca verilen görevleri yerine getirmemek
-Haklı bir sebebi olmadan seçimlerde oy kullanmamak.

c. Geçici çıkarma 

-Parti organlarında alınan kararları ve yapılan müzakereleri basına ve televizyonlara aktarmak
-Yetkisi olmadan partiler arası temaslar yapmak -Parti adına beyanatlar vermek
-Görevi icabı kendisine teslim edilmiş evrakı istendiğinde vermekten kaçınmak (kanuni sorumlulukları saklıdır.)
-Partiyi şahsi çıkarlarına alet etmek, parti nüfuzunu kötüye kullanmak
-TBMM Genel Kurulunda veya kulislerde Grup kararları veya Genel İdare Kurulu kararları aleyhinde konuşma yapmak, Belediye Meclislerinde Belediye Başkanının veya icraatlarının aleyhinde konuşmak ve diğer üyeleri aleyhte tahrik etmek

d. Kesin çıkarma

-Siyasi Partiler Kanunundaki yasakları çiğnemek veya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından görevden alınması istenmek
-Herhangi seçimde parti izni olmaksızın bağımsız aday olmak, parti adayları aleyhinde propaganda yapmak, parti dışında bir adaya maddi ve manevi yardımda bulunmak
-Büyük Kongre, Genel İdare Kurulu kararları, il ve ilçe yönetim kurulu kararlarının aksine ve ruhuna aykırı davranış söz ve yazı ile beyanda bulunmak, neşriyat yapmak, yaptırmak bunu tahrik ve teşvik etmek
-Parti tüzük ve programına aykırı hareket etmek, parti gayesine ters düşen yazılı ve sözlü beyanda veya faaliyette bulunmak, neşriyat yapmak veya yaptırmak bu hususları tahrik ve teşvik etmek
-Parti organlarının veya bu organların üyelerinin aleyhinde faaliyette bulunmak, bu aleyhte konuşmaları gazete ve televizyonlara beyanat vererek veya bizzat canlı yayınlara katılarak yapmak, parti yetkililerini tezyif ve tahkir edici, kamuoyu önünde küçük düşürücü beyanlarda bulunmak veya bunları yazılı olarak yapmak
-Parti evrakında veya oy pusulalarında tahrifat yapmak veya onları yok etmek suretiyle veya her ne şekilde olursa olsun seçimlerde hile yapmak.

e. Suçun tekrarı ve zaman aşımı
Bir üye aynı cezayı gerektiren bir suçu tekrar işlerse cezası her defasında artırılarak verilir. Disiplin cezalarını uygularken Disiplin Kurulları üyenin iyi niyet ve amacını aşan bir davranışı söz konusuysa bunu dikkate alarak işlediği suçun karşılığı cezanın bir altını da verebilirler. Disiplin cezasını gerektiren durumların öğrenilmesinden bir yıl, olaydan iki yıl geçtikten sonra disiplin soruşturması yapılmaz.

Disiplin Cezalarına Af Yetkisi
Madde 50. Disiplin cezalarına ait af yetkisi Genel İdare Kurulu’na aittir. Genel Başkan, Teşkilat Başkanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri için Grup Başkanvekilleri Grup kararı alarak affı istenen üyenin dosyasını Genel İdare Kurulu’na sevk edebilirler. Genel İdare Kurulu üçte iki ekseriyetle karar verir. 

Kısım V - Seçim ve Adaylık İşlemleri

Milletvekili Seçimleri İçin Aday Tespiti
Madde 51. Milletvekili genel seçimlerinde aday olmak isteyenlerden adaylıkları Genel İdare Kurulu’nca uygun görülenler arasından adayların tespiti:

-Ön seçim
-Aday yoklaması
-Merkez yoklaması, usullerinden biri veya bir kaçı ile yapılabilir.

Hangi seçim çevresinde hangi usulle aday tespiti yapılacağına Genel İdare Kurulu karar verir.

Önseçim, Siyasi Partiler Kanununun önseçimle ilgili hükümleri uyarınca yapılır.

Aday yoklamasına; seçim ve çevrelerine giren il ve ilçelerin seçilmiş kongre delegeleri, il yönetim ve disiplin kurulu başkan ve üyeleri ile ilçe yönetim kurulu başkan ve üyeleri, o ilin Milletvekilleri, partili belediye başkanları, belediye ve il genel meclisi üyeleri seçmen olarak katılırlar. Aday yoklaması seçim kurullarınca yapılır.

Merkez yoklaması, Genel İdare Kurulu’nca adayların tespiti suretiyle yapılır.

Aday listelerinde eksilme olduğu takdirde, Genel İdare Kurulu’nca doldurulur.

Genel İdare Kurulu, il ve ilçe yönetim kurullarına eksikliklerini tamamlama yetkisi verebilir.

Adaylık için parti üyesi olma şartı aranmaz. Ancak seçimi kazanan adaylar parti üyesi olurlar. Seçimlerde aday adayı olacaklarda kanunun istediği nitelikler bulunmalıdır, bu nitelikteki aday adaylarından hangi şartları taşıyanların aday adaylıklarının kabul edileceği ve müracaat usulleri Genel İdare Kurulu tarafından belirlenir.

Bir kimse aynı seçim için birden fazla yerde ön seçime katılamaz. Önseçime katıldıktan sonra başka bir partiden merkez adayı olamaz. Partiden istifa etmemiş bir kişi bağımsız aday olamaz.

Mahalli İdareler Seçimi İçin Aday Tespiti
Madde 52. İl, ilçe ve belde belediye başkanlığı aday adaylığı, belediye meclisi ve il genel meclisi üyeliği aday adaylığı için yoklamalara katılabilmek, ilgili ilçe yönetim kurulunun görüşü ve il yönetim kurulunun teklifi ile Genel İdare Kurulunun kararına bağlıdır. Genel İdare Kurulunun kararı kesindir.

Adaylık için parti üyesi olma şartı aranmaz. Aday seçimleri için hazırlanacak aday listelerinde, aday adayları, soyadları alfabetik sırasına göre sıralanır.

Mahalli idareler seçimlerinde, aday adayları arasında Belediye Başkanlığı için bir, belediye meclisi üyeliği için, belediye meclisi üye adedi kadar asil ve yedek olarak ayrı ayrı, İl Genel Meclisi Üyeliği için, İl genel meclisi üyeliklerine seçim çevresi için tespit olunan sayıda asil ve yedek üye adedi kadar aday belirlenir.

Merkez yoklaması, aday yoklaması veya ön seçim usullerinden hangisinin, hangi seçim çevrelerinde uygulanacağı, Genel İdare Kurulunca kararlaştırılır ve kanuni süresi içinde önceden mahallerine ve ilgili mercilere bildirilir.

İl, ilçe teşkilatlarında görevli olanların, il genel meclisi ve belediye meclis üyeliklerine aday olabilmeleri için parti teşkilatındaki görevlerinden istifaları gerekmez.

Merkez yoklaması hariç, aday tespitleri, yargı yönetim ve denetimi altında yapılır.

Mahalli İdareler Seçimlerinde Seçmenler, ilçe, il ve büyük şehirler belediye başkanı ve belediye meclisi üyeleri ile il genel meclisi üyeleri için aday yoklamasında oy kullanacak seçmenler, o ilin milletvekili aday yoklamasına katılan seçmenlerdir.

Belde belediye başkanı ve belediye meclisi üyeleri için aday yoklamasında oy kullanacak seçmenler, o ilin eski ve mevcut milletvekilleri, beldenin bağlı olduğu ilçenin yönetim kurulu başkanı ve üyeleri, belde yönetim kurulu başkanı, üyeleri ve ilçe kongresi için seçilmiş delegelerdir.

Üye Kayıt Defterinin ve Seçmen Listelerinin Seçim Kuruluna Verilmesi
Madde 53. Üye kayıt defterleri ve bu defterlere göre düzenlenen seçmen listeleri en geç ön seçimden 60 gün önce ilçe seçim kurulu başkanına verilir. Ön seçimden 90 gün önce üye kaydedilenler oy kullanabilir. Daha sonra üye olanlar o seçimde oy kullanamazlar. Listeler İlçe Seçim Kurulu tarafından onaylandıktan sonra ön seçimden 30 gün önce parti binası önüne asılır. Bu listeye göre “Parti Seçmen Kartı” önseçimden 15 gün önce İlçe Seçim Kurulu tarafından her üyeye dağıtılır. Partili üyeler asılan listeye 15 gün içinde itirazlarını yapabilirler. Bu itiraz 2 gün içinde ilçe seçim kurulu tarafından karara bağlanır ve kabul edildiği taktirde parti seçmen listesi düzeltilir.

İlçe Seçim Kurulu ve Sandık Kurulu Üyeliği
Madde 54. İlçe Seçim Kuruluna, yönetim kurulu tarafından o seçim için aday adayı olmayan 2 asıl, 2 yedek partili üye seçilir. Asılların, herhangi bir sebeple, kurulda bulunmaması halinde yedek üyeler kurula katılırlar. Sandık kurulu içinde yukarıdaki esasa göre 2 asıl, 2 yedek üye seçilir.

Adayların Tanıtımı
Madde 55. Parti, aday adaylarının meslek ve sanat hayatındaki derece, başarı ve eserlerini memlekete yaptığı hizmetlerini gösteren ve vesikalık fotoğrafını muhtevi matbuaları parti bastırıp dağıtabilir.

Müşahitler
Madde 56. Ön seçim sırasında her sandık başında yönetim kurulu tarafından görevlendirilen bir müşahit bulunur. Bu müşahit partinin sandık başı işlemlerini takip eder. Aday adayları müşahit olamazlar.

Oy Pusulaları
Madde 57. İlçe yönetim kurulu, aday adayları listelerinin yazıldığı oy pusulalarını çoğaltarak, il ve ilçe seçim kurulu başkanlarına yeteri kadar zarfla birlikte verirler. İlçe seçim kurulu başkanları zarfları mühürledikten sonra seçim günü sandık başında bulundururlar.

İtiraz Hakkı
Madde 58. Seçim ve sandık kurullarının veya kurul başkanlarının kesin olmayan kararlarına karşı Parti Genel Merkezi ve il, ilçe başkanları veya bunların vekilleri ile müşahitler itiraz edebilirler.

Ön Seçimde Eşit Oy
Madde 59. Ön seçimde eşit oy alanların hangisinin üst sırada olacağına Genel İdare Kurulu karar verir.

Ön Seçimin İptali
Madde 60. Bir seçim çevresinde herhangi bir sebeple ön seçim iptal edildiği taktirde bu seçim yenilenmez. Adaylar Genel İdare Kurulu tarafından tespit edilir.

Kısım VI - Müteferrik İşler

Parti Defterleri
Madde 61. Her kademedeki parti organı, üye kayıt defteri, karar defteri, gelen ve giden evrak defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşya defteri tutmak zorundadır. Üye kayıt defterleri yalnız ilçe yönetim kurulları tarafından mahalle ve köy esasına göre tutulur.

Karar Defteri, ilgili organın kararlarını tarih ve sıra numarasıyla ihtiva eder. Kararlar oylamaya katılanlar tarafından imzalanır.
Kongre kararlarının bulunduğu tutanak özeti başkanlık divanı tarafından imzalanır.

Gelen ve giden evrak defterine yazılar, tarih ve sıra numarasıyla işlenir. Gelen evrakla giden evrakın sureti, bu tarih ve numarasıyla saklanır.

Gelir ve gider defterine, gelirler ve giderlerin alınıp harcandığına dair belgeler sırasıyla işlenir.

Bütün defterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret oldukları, teşkilatın bulunduğu yerin ilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir ve tasdik edilir.

Partiye giriş işlemlerini gösteren üyelik beyannamelerinin birer örneği, il ve ilçe kademesinde alfabetik sıra esasına göre tasnif edilerek bir dosyada saklanır.

Bütçe
Madde 62. İl teşkilatları, bağlı ilçeleri de kapsayan gelir tahminleri ve gider miktarlarını gösteren yıllık bütçe hazırlayarak, ilgili takvim yılından önce Ekim ayı sonuna kadar Genel Merkeze gönderirler. Bu süre içinde hazırlanacak Genel Merkez bütçesi ve İller bütçeleri, en geç ilgili takvim yılından önceki aralık ayı sonuna kadar Genel İdare Kurulunca incelenerek karara bağlanır.

Kesin Hesap
Madde 63. Genel Merkez ve bağlı ilçeleri de kapsamak üzere iller teşkilatı, bütçe yılından sonraki Nisan ayı sonuna kadar, bir önceki yıla ait uygulama sonuçlarını gösteren kesin hesaplarını hazırlarlar.

İllerden gelen ve Genel Merkeze ait olan kesin hesaplar, Genel İdare Kurulu’nca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir. Birleştirilen kesin hesapların onaylı birer örneği Genel Başkan tarafından Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesi’ne ve bilgi için Cumhuriyet Başsavcılığına verilir.

Tüzükte Açıklık Bulunmayan Haller
Madde 64. Tüzükte açıklık bulunmayan hallerde Siyasi Partiler Kanunu hükümleri ile ilgili diğer mevzuat uygulanır.

Yönetmeliklerin Hazırlanması
Madde 65. Mevzuat gereğince çıkarılacak yönetmelikler ile tüzükte yapılması zorunlu değişiklikler Genel İdare Kurulu’nca hazırlanır ve yürürlüğe konur.

Hizmet Yerleri
Madde 66. Parti teşkilatları, o teşkilata bağlı olarak parti binası dışında lokal, irtibat bürosu ve benzeri hizmet yerleri açabilirler.
Teşkilatlar, partiye ait hizmet yerleri dışındaki yerlerde de her türlü parti faaliyeti yapabilirler.